Wednesday, March 27, 2013

Refurbishment Set to Take Off in Malaysia

Visit News Straits Times Article: Email    Print 08 June 2012 | last updated at 09:16pm Refurbishment set to take off in Malaysia By JAN YONG EXPERT VIEWS: What does refurbishment entail and what is the current scene in Malaysia? NST RED asked a panel of experts to give their views The four experts are:

1. Ar Dr Tan Loke Mun, Director of ArchiCentre Sdn Bhd and Past President of PAM (Persatuan Akitek Malaysia).
2. Associate Professor Dr Syahrul Nizam Kamaruzzaman, Deputy Dean (Research & Development), Faculty of the Built Environment, University of Malaya.
3. Associate Professor Dr Azlan Shah Ali, Deputy Dean (Higher Degree), Faculty of Built Environment, University of Malaya.
4. Dr Kamarul Syahril Kamal, Building Conservator, Department of Building, Faculty of Architecture, Planning and Surveying, University Technology MARA (Perak).

RED: What are the current problems associated with refurbishment of old (not necessarily heritage) properties in Malaysia?
Some of the current problems can perhaps be summarised under these headings – financial, technical and emotional. Financial – refurbishment usually involves available finances. It’s not easy to get bank loans specifically for refurbishments. In addition, there will not be revenues from the property during the refurbishment period. Technical – some buildings are quite old and the services such as air conditioning, plumbing and electrical can be complex to change. Structural changes are also more complicateds compared with new constructions. Emotional – people grow used to their surroundings and find it hard to improve and change. The lack of technical knowledge in repairing, renovating and maintaining old buildings. There are practically not much skilled labour and technical experts in refurbishment methods and techniques. All refurbishment jobs involve both repair and upgrading works requiring an understanding of building materials, choosing appropriate tools and specifications, introducing new technologies as well as compliance with regulations. When an old building is converted, aspects on building services are normally refurbished according to functionality without taking into account energy efficiencies or sustainability issues. Owners will consequently be faced with escalating costs with each successive refurbishments. The main problem with refurbishment of buildings in Malaysia is the limited amount of information available. The uncertainty of information for design works depends on the condition of the existing building structure. Frequently, there are cases where structural information for buildings in archive documents such as reports, as-built drawings and manuals are not properly documented, incomplete or missing. Some of the available data is inaccurate because of modifications made throughout the life cycle of the building which were not recorded. This situation induces the designers to issue inaccurate designs because much of the information is based on their ‘gut feeling’. As a result, many modifications of design need to be made by the contractor during the construction stage. As information communication technology (ICT) has became so advanced, this often necessitates complete refurbishment of the existing building to install features such as new workstations and infinite access floors related to ICT stations.

RED: In Malaysia, why do people refurbish their properties and which types of properties are the ones refurbished most frequently?
The principal reason for refurbishment is to maximise income or asset value (Gold & Martin, 1999). The alternative to refurbishment is to demolish an existing building and build a brand new one. This, however, is costly in monetary and sustainability terms as planning permission will have to be sought, particularly if a change of use is involved. Not all refurbishment work will be financially viable and every case requires individual assessment. The main reasons for refurbishment are as follows: 1. To meet modern standards, or to meet changing demands of buildings such as hotels, offices, airport terminals, retail premises, leisure and entertainment facilities and educational and health care buildings. 2. The upgrading in standards or conversion to new uses, of the whole or parts of industrial buildings, with production continuing in the area or adjacent areas. 3. Rearrangement of public services facilities with stringent operational safety requirements, such as railway stations (both surface and underground), where the provision of the services must be continued during refurbishment. 4. The conversion of buildings of extant use such as warehouses, mills, abandoned railway stations, large residential properties to new uses such as hotels, offices, exhibition halls and residential apartments. Refurbishment is undertaken for a number of reasons ranging from the need to improve poor conditions to achieving current needs of occupants as well as the market. Advantages of refurbishment over new-build include potentially lower capital cost, shorter completion times and avoidance of planning constraints which must be imposed on a new build. The refurbishment of buildings in its many forms including conversions, rehabilitation, alterations, improvements and repairs is not new. What is new, however, is that social, economic, technological and environmental forces have added impetus to demand. Since there is a huge demand for spaces and limitation towards providing new build especially in the large cities such as Kuala Lumpur, Penang and Johor Bahru, most of the old buildings have been refurbished and converted into offices, museums, hotels and exhibition centres. This pattern is expected to grow in years to come: Refurbishment works become an alternative when a building has reached the end of its service life, or fails to perform as required in its use. Refurbishment is however, influenced by a building’s physical deterioration, and obsolescence such as change in use, economic change, investment decisions, historical value and change in condition. A survey on reasons why Malaysians refurbish their property shows that the most important reason for refurbishment was due to ‘functional rearrangement of space use’ and ‘to add functional comfort to a building’. Refurbishment due to building obsolescence is more common than deterioration. The majority of Malaysian buildings are refurbished due to obsolescence, before the end of the building lifecycle. A survey of 1,000 refurbishment projects (buildings) in Malaysia indicates that residential and office buildings are identified as the most frequent types of buildings being refurbished at over 60 per cent of total projects.

RED: Give an indication of the cost and and time required for refurbishment?
It varies depending on types of building and scope of projects. The majority of refurbishment projects suffer from delays and escalating costs. Refurbishment projects are normally characterised by taking more time than estimated during the design and construction stages. This is due to the high degree of uncertainty in defining the scope of work. Often, new information is discovered during the period of construction, which require changes in design. As a result, the designers need to do additional work, which requires more time to complete. Refurbishment work usually can be divided into 3 major components: 1. Structural elements of the buildings - beams, columns, roof and foundation. 2. Architectural elements of the building - door, windows, staircase, wall, ceiling, floor including their finishes. 3. Mechanical and electrical parts including sanitary appliances.

RED: With so many new property developments in Malaysia, will refurbishment grow?
The time is right to refurbish older properties in Malaysia. The recent increase in property prices has actually made it more viable and attractive to spend money on older properties without over-capitalising on them. In addition, many older properties are located in quite valuable strategic locations and so it makes sense to try to keep those properties Building refurbishment is becoming an increasingly viable alternative to new-build with many 1960s and 1970s buildings now at the end of their lease and ready for renovation. Today, as never before, there is a widespread awareness of the need to refurbish existing buildings and to modernise, with emphasis on up-to-date methods to accommodate modern building services and energy saving techniques as well as meeting the sustainable agenda.It is certainly believed that in the next few years, there will be a spate of building refurbishments in the Malaysian market. Definitely. My research shows trends that building owners prefer to refurbish due to several reasons. However, there is no comprehensive and accurate data on the value of refurbishment work in Malaysia. Most local authorities do not have complete database on the actual number of refurbishment works being carried out. The only available data has been compiled by the Malaysian Construction Industry Development Board (CIDB). The data shows that repair and maintenance works, which is normally used by practitioners as a guide on the value of refurbishment work, accounted for 2 per cent of total construction output in 2002. It rose up to approximately 20 per cent in 2010. This indicates that the demand for refurbishment projects in this country is high and is growing rapidly. The data however, does not include illegal renovation works carried out by house owners or unregistered contractors. Therefore, the actual value of refurbishment works is probably much larger.

RED: What are the risks involved in refurbishment and how to manage them?
All construction and renovation works should be insured during and after construction. Risks are higher if you plan to refurbish a larger building section by section or floor by floor where people might still be occupying and using other parts. Proper safety planning and insurance are a must. A good team of professional architect and engineers should be employed and contractors must have a good track record for such works. In order to successfully undertake refurbishment projects, a holistic understanding of building is highly required. The refurbishment works would be more difficult if the scope of work involves demolition and stabilising the existing structure. Refurbishment works involving alteration of the existing building structure often require installation of shoring and temporary supports which are sensitive and difficult tasks. It also usually involves many procedures of investigation such as probing and destructive testing by the structural engineer, which may result in the destruction of architectural finishes. It is the responsibility of the designers and contractors to ensure that new structural design and temporary supports used are sufficient to accommodate the necessary loading during the commencement of alteration works.

RED: What are current attitudes and perceptions towards refurbishment?
Preservation and conservation as well as refurbishment of buildings in Malaysia are relatively new practices in the built environment. The level of knowledge in implementing refurbishment works is also very limited. From the view of construction management writers, refurbishment projects are identified as more risky and complex than new-build projects which makes them more difficult to manage. The problem mainly derives from the lack of information available to perform a task, especially during the initial stage of the projects. From the client/building owner’s point of view, refurbishment will cost more compared to new-build projects. The building owners are often uncertain of their needs during the initial stage of the project resulting in many changes in design requirements throughout the refurbishment project period. If we use the term refurbishment, most Malaysians are not aware of it because they are more used to the term ‘renovation’. Public awareness about refurbishment is still poor especially when it involves heritage buildings. Most contractors don’t follow the guidelines and there is still a lack of inspection and law enforcement by the local authorities.

RED: What is the developer’s role in refurbishment?
Developers should start looking at preservation or conservation of heritage properties not just as CSR (Corporate Social Responsibility) exercises but actually as part of their business plans. These older properties usually have great locations and by acquiring and improving them for new modern uses can become valuable assets and also provide developers with recurring income. This is evident from the examples of older cities like London, Paris and even Melbourne. Developers must be able to to ensure that the new development is in harmony with, and does not change the unique character of those precincts. They must improve properties in ways which will not distract from their cultural significance and to encourage recycling and adaptation of obsolescent buildings of architectural, historical or social significance to new uses.

RED: Who are the main people involved in refurbishment work?
From my research, we identified seven parties, namely the architect, mechanical & electrical (M&E) engineer, structural engineer, client, contractor, quantity surveyor and specialist. However, much also depends on the size of the projects and scope of work. Sometimes, the contract value is large but the scope covers only upgrading of the air conditioning system to save on energy usage. So, only the M&E engineer, contractor and specialist will be involved.

RED: Give an indication of what the price appreciation is like after refurbishment?
As far as I am concerned, there are no specific empirical studies conducted to tabulate the appreciation value. Minor refurbishment works such as redecorating and replacement of equipment will ensure that the current value of the property is maintained. On the other hand, major or complete refurbishment works might see the property price appreciating by as much as 80 per cent.

RED: What is the procedure when embarking on refurbishment works?
For non-heritage buildings, the procedure is similar to a new-built project. The new design needs to be submitted to the respective local authority for approval before work on site can commence. Depending on the types of procurement approach used, the client will appoint a refurbishment contractor on the advice of the consultant (architect/engineer). It is understood that refurbishment works can be very complicated especially involving old buildings. The more unknown problems are hidden in a building, the more the costs are likely to escalate. Knowledge of the form of construction, the condition and the construction history of a building is very much necessary. Some initial and additional steps need to be taken when conducting refurbishment works on top of the normal procedures for new-builds. Document Gathering - Construction drawings would be the most relevant information to look at if available. Building histories can also be gathered from old maps, prints and other documents. Building Condition Survey or Monitoring- Examining the building in detail can yield lots of information on historic development and its current condition. It can be done with the assistance of tools such as binocular, measuring tape, ladders and etc. Monitoring can be done by making observations over a period of time. Non Destructive Test – This enables you to take a broad overview very quickly. There are numerous tools available such as borescope and endoscope for keyhole observations in cavities enabling visual records. Closed circuit television can be used to make surveys of drains while metal detectors can be useful in locating reinforcements in masonry. Consultation - Most local authorities or government agencies have offices to advise on old buildings and it will usually be sensible to consult with them.

RED: In your opinion, how can Malaysia improve on its refurbishment industry e.g. incorporate new preservation techniques or technology?
GBI Malaysia (Green Building Index) has a tool called the GBI Existing Building Rating Tool specifically to help modernise and improve older properties It can be downloaded free from the GBI website and if you follow the criteria step-by-step, you will likely end up with a modernised and environment-friendly building. You can also appoint a professional architect to advise you.

RED: What is the architect’s role in refurbishment?
The professional Architect can advise you on what can and needs to be done. He will also propose and put together the full team of required consultants to ensure that the project is properly designed, managed and supervised from start to completion. Upon finishing the project, the professional architect will also issue the requisite CCC (Certificate of Completion and Compliance) for the building to commence occupation and use.

Garis Panduan Pemuliharaan Bangunan Warisan

Garis Panduan Pemuliharaan Bangunan Warisan (Click to View the Whole Document)



JULAI 2012


Bahagian I

.......................................................................................... 1

1.1 Apakah Warisan
1.2 Tafsiran
1.3 Konsep Pemuliharaan
1.4 Pendekatan Pemuliharaan
1.5 Peruntukan Akta Warisan Kebangsaan 2005 (Akta 645) Mengenai Tapak Warisan

Bahagian II


2.1 Prinsip Pemuliharaan
2.2 Proses Pemuliharaan
2.3 Prinsip Kerja

Bahagian III

........................................................................................ 23

3.1 Penyelidikan Sejarah
3.2 Dokumentasi Bangunan
3.3 Kajian Kerosakan
3.4 Penyiasatan dan Uji kaji Bahan
3.5 Laporan Mingguan dan Bulanan – HABS II
3.6 Dokumentasi Bangunan – HABS III
3.7 Laporan Akhir

Bahagian VI

........................................................................................ 35

4.1 Bumbung
4.2 Dinding
4.3 Siling
4.4 Lantai
4.5 Pintu dan Tingkap
4.6 Saluran Paip Air Hujan (

downpipes) dan Talang
4.7 Ragam Hias
4.8 Cat
4.9 Tangga
4.10 Eletrikal dan Mekanikal

RUJUKAN ........................................................................................................ 55
Bahagian 1 Pengenalan

Deraf Disertasi PhD: Isi Kandungan

Aplikasi Prinsip Pemuliharaan Terhadap Kerja Penyesuaigunaan Bangunan Bersejarah Sebagai Hotel di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town oleh Lilawati Ab Wahab, Universiti Sains Malaysia 2013


Setinggi kesyukuran dipanjatkan kehadrat Allah s.w.t kerana dengan limpah kurniaNya dapatlah saya menyiapkan disertasi penyelidikan peringkat doktor falsafah ini. Setinggi-tinggi penghargaan dan ucapan terima kasih kepada penyelia utama saya, Profesor Dr. A Ghafar Ahmad di atas dedikasi dan kesabaran beliau memberi tunjuk ajar, bimbingan dan nasihat yang tidak terhingga nilainya kepada saya selama ini. Ucapan terima kasih juga ditujukan buat penyelia kedua saya, Profesor Dr. Badarudin Mohamed atas segala sumbangan idea dan nasihat yang telah diberikan.

Ucapan jutaan terima kasih juga diucapkan kepada Universiti Teknologi Mara (UiTM) merangkap majikan dan penaja utama pengajian saya atas sokongan fizikal dan kewangan yang diberikan selama ini. Tidak ketinggalan ucapan jutaan terima kasih kepada Dekan dan kakitangan Pusat Pengajian Perumahan, Bangunan dan Perancangan Universiti Sains Malaysia dan Dekan dan kakitangan Insitut Pengajian Siswazah Universiti Sains Malaysia atas segala kerjasama yang telah diberikan. Ucapan penghargaan dan terima kasih juga ditujukan kepada kakitangan Unit Konservasi Majlis Bandaraya Melaka Bersejarah, Perbadanan Muzium Melaka, Jabatan Warisan Majlis Perbandaran Pulau Pinang, George Town World Heritage Incorporated, pihak-pihak yang terlibat di dalam industri perhotelan di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town, Badan Warisan Malaysia, Jabatan Warisan Negara dan semua pihak dan individu yang telah sudi membantu saya secara langsung dan tidak langsung terutamanya bagi mereka yang telah bekerjasama di dalam memberikan informasi, komen dan ide untuk menjayakan penyelidikan ini. Akhir sekali, tidak dilupakan ucapan terima kasih buat suami dan anak-anak tersayang kerana sentiasa memahami dan memberi sokongan padu sepanjang penyelidikan ini dijalankan.










SENARAI RUJUKAN                                                                                             







1.     Lilawati Ab Wahab (et al.) (2006) Rumah kutai: Warisan seni bina Melayu negeri Perak yang semakin pupus. 2nd. ASEAN Postgraduate Seminar in Built Environment, 4/6hb. Disember 2006, Kuala Lumpur. Kuala Lumpur: Fakulti Alam Bina, Universiti Malaya. Ms.157-166.
2.     Lilawati Ab Wahab (et al.) (2006) Kecacatan dan kerosakan umum pada rumah Melayu tradisional. 2nd. ASEAN Postgraduate Seminar in Built Environment, 4/6hb. Disember 2006, Kuala Lumpur. Kuala Lumpur: Fakulti Alam Bina, Universiti Malaya. Ms.189-198.
3.     Lilawati Ab Wahab (et al.) (2007) Pendekatan dalam kerja pemuliharaan bangunan bersejarah di Malaysia: Satu tinjauan umum. Post-Graduate Research Colloquium, 30/31hb. Januari 2007, Pulau Pinang Pulau Pinang: Pusat Pengajian Perumahan, Bangunan dan Perancangan, Universiti Sains Malaysia.
4.     Lilawati Ab Wahab (et al.) (2007) Method of statement in acessing risk for the refurbishment of Ipoh Railway Station, Perak, Malaysia: A Case Study. Dalam: Suraya Abdul Rashid, (et al.) (ed). 2nd. International Engineering Convention (IntEC) 2007 ‘Globalisation in Growing Economies: Building Capacity’, 10/14hb. Mac 2007, Jeddah, Arab Saudi. Arab Saudi: Federation of Engineering Institutions of Islamic Countries (FEIIC). Ms.618-628.
5.     Lilawati Ab Wahab (et al.) (2007) Maintenance Approach of Historic Buildings in Malaysia. Building Engineer International News. Spring 2007, Ms.8-11.
6.     Lilawati Ab Wahab (et al.) (2007) Conservation issues in the Colonial Built Heritage of Malacca, Malaysia. Fifth International Conference on Science and Technology in Archaeology and Conservation, 7-11hb. Julai 2007, Granada-Baeza, Spain [Online]. [Capaian 20hb. Julai 2007]. Ms.40-41. Diperolehi dari Laman Sesawang:
7.     Lilawati Ab Wahab (et al.) (2007) Prinsip, falsafah dan etika dalam kerja-kerja pemuliharaan warisan di Malaysia. The 2nd. International Conference on Tourism and Hospitality ‘Planning and Managing Heritage for The Future’, 30/1hb. Ogos 2007, Putrajaya Kedah: Fakulti Pengurusan Pelancongan dan Hospitaliti, Universiti Utara Malaysia. Ms.375-384.
8.     Lilawati Ab Wahab (et al.) (2007) Risk assessment and refurbishment: The case of Ipoh Railway Station, Perak, Malaysia. Management in Construction Research Conference (MICRA) 2007, 28-29hb. Ogos 2007, Selangor.Selangor: Fakulti Senibina, Perancangan dan Ukur, Universiti Teknologi MARA. Ms.B-47-1-9.
9.     Lilawati Ab Wahab (et al.) (2007) Kecacatan bangunan dan kepentingan pemuliharaan di Bandaraya Ipoh. Seminar Kebangsaan Rupabandar Malaysia ‘Mengekal Warisan Membina Identiti’, 28-29hb. November 2007, Perak. Perak: Fakulti Senibina, Perancangan dan Ukur, Universiti Teknologi MARA. Ms.432-441.
10.  Lilawati Ab Wahab (et al.) (2007) Understanding the common building defects in Malaysia’s historic buildings. International Conference on Built Environment in Developing Countries 2007 (ICBEDC 2007) ‘Towards Sustainable Transformation’, 3-4hb. Disember 2007, Pulau Pinang. Pulau Pinang: Pusat Pengajian Perumahan, Bangunan dan Perancangan, Universiti Sains Malaysia. Ms.437-443.
11.  Lilawati Ab Wahab (et al.) (2008) Analisa ‘Pilot Survey’ ke atas tahap kecacatan dan pendekatan pemuliharaan pada bangunan bersejarah di Malaysia. Dalam: Khairuddin Abdul Rashid, (ed). Research in the Malaysian construction industry and built environment. 7th. Annual Conference Management in Construction Researchers’ Association (MICRA) 2008, 18-19hb. Jun 2008, Selangor. Selangor: Kulliyyah of Architecture and Environmental Design, International Islamic University Malaysia. Ms.733-755.
12.  Lilawati Ab Wahab (et al.) (2008) The refurbishment of Ipoh Railway Station, Perak, Malaysia: A case study. The Oxford Conference 2008 ‘50 Years On–Resetting the Agenda for Architectural Education’, 22-23hb. Julai 2008, Examination Schools, University of Oxford, UK. Oxford: University of Oxford. P04.04.
13.  Lilawati Ab Wahab (et al.) (2008) Preserving the architectural heritage in the refurbishment of Batu Gajah District Court Complex, Perak, Malaysia. The Oxford Conference 2008 ‘50 Years On–Resetting the Agenda for Architectural Education’, 22/23hb. Julai 2008, Examination Schools, University of Oxford, UK. Oxford: University of Oxford. P04.05.
14.  Lilawati Ab Wahab (et al.) (2008) Kecacatan bangunan dan penyataan kaedah dalam kerja pemuliharaan bangunan bersejarah di Malaysia. Postgraduate Research Exhibition, 27hb. November-1hb. Disember 2008, Balai Pesiban Agung, Universiti Sains Malaysia, Pulau Pinang. Pulau Pinang: Institut Pengajian Siswazah, Universiti Sains Malaysia.
15.  Lilawati Ab Wahab (et al.) (2008) Pilot survey on the conservation of historical buildings in Malaysia. 2nd. International Conference on Built Environment in Developing Countries 2008 (ICBEDC 2008) ‘Sustainable Built Environment: Bridging Theory & Practice’, 3-4hb. Disember 2008, Pulau Pinang. Pulau Pinang: Pusat Pengajian Perumahan, Bangunan dan Perancangan, Universiti Sains Malaysia. Ms.30-31.
16.  Lilawati Ab Wahab (et al.) (2008) Kajian lapangan ke atas bangunan bersejarah di Malaysia dari aspek kecacatan bangunan dan pemuliharaan. Seminar Penyelidikan Siswazah Alam Bina, 4-5hb. Disember 2008, Perak. Perak: Fakulti Senibina, Perancangan dan Ukur, Universiti Teknologi MARA. Ms.459-471.
17.  Lilawati Ab Wahab (et al.) (2010) International conference on preservation and promotion of heritage, University Science Malaysia, November 2010.
18.  Lilawati Ab Wahab (et al.) (2010) Social changes in the conservation of Malaysia architectural heritage, International University Social Responsibility Conference & Exhibition IUSRCE 2010, University Technology Malaysia, October 2010, pp. 14.
19.  Lilawati Ab Wahab Book (2011) Bab di dalam buku bertajuk Penyesuaigunaan bangunan bersejarah, Pemuliharaan Bangunan Bersejarah. Harun, S.N. et. al, (ed.), University Technology MARA (UPENA) 2010, pp. 121-139. ISBN 978-967-363-056-1.
20.  Lilawati Ab Wahab (2010) Bab di dalam buku bertajuk: Pengenalan Kepada Pemuliharaan dan Kerosakan Bangunan Bersejarah, Kelestarian Warisan Negara, Mohd, S. et. al, (ed.), Universiti Science Malaysia 2011, pp. 1-16. ISBN 978-967-394-042-4.



Penyesuaigunaan bangunan bersejarah adalah satu proses mengubah fungsi asal bangunan bersejarah ke satu fungsi lain yang dirasakan dapat mengoptimakan penggunaan bangunan bersejarah sedia ada. Pemilihan fungsi baru yang sesuai merupakan faktor penting di dalam menentukan kejayaan sesebuah bangunan bersejarah yang disuaiguna. Antara fungsi baru yang sesuai dipertimbangkan pada sesebuah bangunan bersejarah terutamanya bagi bangunan yang terletak di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town adalah hotel yang merupakan antara keperluan utama bagi penginapan pelancong. Walaubagaimanapun kerja penyesuaigunaan bangunan bersejarah yang dilakukan di Tapak Warisan Dunia UNESCO bukanlah merupakan satu tugas yang mudah kerana terdapat peraturan-peraturan dan prinsip pemuliharaan yang telah digariskan Pihak Berkuasa Tempatan dan piagam antarabangsa yang perlu dipatuhi. Penyelidikan ini telah dijalankan bagi menilai tahap penyesuaigunaan yang telah dilakukan ke atas hotel-hotel yang terdapat di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town dan mendapatkan gambaran sebenar perlaksanaan kerja penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel di kedua-dua tapak warisan dunia tersebut. Hotel-hotel hasil suaiguna bangunan bersejarah telah dikenalpasti dan dijadikan sampel kajian manakala kajian kes telah dilakukan ke atas empat buah hotel hasil suaiguna bangunan bersejarah bagi mendapatkan keputusan penyelidikan yang lebih tepat. Beberapa penemuan telah diperolehi dan membawa kepada beberapa bentuk cadangan yang dirasakan dapat membantu dalam menjalankan kerja penyesuaigunaan bangunan bersejarah agar ia dapat dilakukan dengan sebaik mungkin pada masa hadapan.



Adaptive reuse of historic buildings is a process of changing the original function of the historic buildings to another function that can optimize the use of existing historic buildings. The selection of appropriate new function is an important factor in determining the success of adaptive reuse of historic buildings. Converting historic buildings into hotels is among alternative functions proposed on buildings especially in Melaka and George Town UNESCO World Heritage Site. This is to prioritize the needs for lodging among tourists to these sites. However, adaptive reuse work done on historic buildings on the UNESCO World Heritage Site is not an easy task due to rules and principles outlined by local and international charters that must be abide by. This research is conducted to assess the adaptive reuse work that has been done on the hotels available on Melaka and George Town UNESCO World Heritage Site to get the true picture of the adaptive reuse of historic buildings as hotels. The hotels which are adapted from historic buildings have been identified as samples and the case studies have been performed on four of the historic hotels identified for more accurate research results. Several findings have been obtained which led to several proposals to help adaptive reuse works done as best as possible in the future.

Deraf Disertasi PhD: Bab 1 Pendahuluan

Aplikasi Prinsip Pemuliharaan Terhadap Kerja Penyesuaigunaan Bangunan Bersejarah Sebagai Hotel di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town oleh Lilawati Ab Wahab, Universiti Sains Malaysia 2013


1.1            Pengenalan
Penyesuaigunaan atau ‘adaptive reuse’ adalah proses mengubahsuai sesebuah bangunan bagi menukar fungsinya kepada fungsi baru dengan meninggalkan fungsinya yang lama (Marks ed., 1996; Austin, 1988; Bullen dan Love, 2011). Penyesuaigunaan bangunan bersejarah merupakan sebahagian daripada proses pemuliharaan sekiranya bangunan bersejarah tersebut terletak di dalam zon pemuliharaan Tapak Warisan Dunia UNESCO. Penyesuaigunaan merupakan satu langkah bijak bagi memastikan sesebuah bangunan bersejarah dipulihara, diberikan nafas baru dan dimanfaatkan dengan sebaiknya. Ia juga sebagai langkah mempertahankan khazanah warisan daripada lenyap ditelan zaman. Orbasli (2008) menyatakan bahawa penyesuaigunaan adalah satu proses yang mana bangunan diubah suai untuk fungsi penggunaan baru dan seterusnya meninggalkan fungsi penggunaan yang lama. Manakala definisi penyesuaigunaan oleh The Australia ICOMOS Charter for Places of Cultural Significance (1999) ialah mengubahsuai tempat yang sesuai dengan penggunaan yang sedia ada atau penggunaan yang dicadangkan.

Penyesuaigunaan adalah satu usaha atau kaedah yang murni untuk memulihara dan memberi nafas baru kepada bangunan warisan (A Ghafar Ahmad dan Nurwati Badarulzaman, 2001). Penyesuaigunaan bangunan bersejarah merupakan satu kaedah terbaik yang dapat membantu sesebuah bangunan agar terus terpulihara dengan baik (Cheong, 2001; A Ghafar Ahmad, 2003). Kerja penyesuaigunaan bangunan bersejarah sedia ada melibatkan kerja-kerja seperti pemuliharaan, pengubahsuaian, pembaikan, pengekalan dan pengukuhan (Australia ICOMOS, 2002). Mohd Yusof Ismail (2003) menyatakan bahawa penyesuaigunaan bangunan bersejarah melibatkan kerja mengubah fungsi penggunaan sesebuah bangunan untuk penggunaan baru dan meninggalkan fungsi penggunaan yang lama. Selalunya bangunan yang disuaiguna memerlukan sedikit pengubahsuaian bagi memastikan bangunan tersebut dapat memenuhi keperluan fungsi bangunan yang baru (Desbrisay, 2007).

Gambar 1.1: Muzium Warisan Pulau Pinang yang terletak di No. 128 Lebuh Armenian, George Town, Pulau Pinang merupakan contoh kerja penyesuaigunaan bangunan bersejarah terbaik yang mana dahulunya bangunan ini merupakan sebuah rumah agam dengan reka bentuk seni bina Straits Electic (1860) millik Syed Mohamad Al-Attas seorang pedagang berketurunan Arab-Melayu dari Acheh.

Penyesuaigunaan bangunan bersejarah merupakan salah satu kaedah memulihara bangunan bersejarah yang merupakan antara produk warisan yang mempunyai nilai sejarah dan seni bina yang menarik (A Ghafar Ahmad, 1997b). Ia sebahagian daripada kaedah melindungi bangunan yang mempunyai kesan sejarah daripada roboh (Atkinson, 2000; Cantell, 2005; Ashurst, 2006). Apabila sesebuah bangunan bersejarah roboh, maka sejarah silam yang tercatat pada bangunan tersebut turut sama berkubur dan hilang tanpa diingati oleh generasi akan datang (Chudley, 1981; Ashworth dan Larkham, 1994; Cox 2009). Ia turut dipersetujui oleh Austin (1998) dan Burke (2007) yang mana merasakan bahawa projek penyesuaigunaan merupakan antara medium bagi memulihara dan menjaga bangunan bersejarah yang mempunyai banyak kepentingan kepada umum.

Penyesuaigunaan bangunan bersejarah merupakan kaedah yang terbaik untuk memastikan sesebuah bangunan bersejarah terus digunakan (Chandler, 1991; Larkham, 1996; Chung, 2005). Sehubungan dengan itu, mengguna semula sesebuah bangunan bersejarah untuk apa jua fungsi sekalipun, secara tidak langsung akan memastikan bangunan bersejarah tersebut terus diguna, diselenggara dan dijaga dengan baik (Highfield, 2000; Kincaid, 2002; Dann dan Wood, 2004). Malaysia mempunyai pelbagai jenis bangunan bersejarah yang boleh disuaiguna di kawasan bandar yang telah dikenal pasti sebagai bandar warisan terutamanya di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town (A Ghafar Ahmad, 2002b dan 2007).

Penyesuaigunaan bangunan bersejarah di Tapak Warisan Dunia UNESCO merupakan satu tugas yang amat mencabar (UNESCO, 1999). Penyesuaigunaan yang dilakukan terutamanya ke atas bangunan bersejarah yang telah disenaraikan sebagai Bangunan Warisan Kebangsaan perlu dilakukan mengikut prinsip-prinsip pemuliharaan yang telah digariskan di dalam Akta Warisan Kebangsaan 2005 dan juga garis panduan pemuliharaan yang telah disediakan oleh pihak Berkuasa Tempatan kedua-dua buah bandar tersebut. Selain daripada akta dan garis panduan kebangsaan, pemilik bangunan bersejarah juga perlu mematuhi piagam-piagam antarabangsa di dalam melakukan penyesuaigunaan ke atas bangunan mereka (A Ghafar Ahmad, 2002a; Jabatan Warisan Negara, 2007a).

Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town mempunyai banyak bangunan bersejarah terutamanya deretan rumah kedai dengan berbagai reka bentuk seni bina zaman sebelum Perang Dunia ke-2 (Penang Heritage Trust, 1996a dan 1996b; Perbadanan Muzium Melaka, 2006b; Tan, 2011). Deretan rumah kedai ini boleh disuaiguna dengan pelbagai fungsi baru seperti kedai menjual barangan cenderamata, galeri seni, muzium, kedai gambar, kafe internet, kafe, restoran dan hotel (A Ghafar Ahmad, 2004). Namun begitu pemilihan fungsi baru yang sesuai amat penting dilakukan bagi memastikan bangunan bersejarah yang disuaiguna dapat digunakan dengan sebaiknya tanpa melanggar prinsip pemuliharaan bangunan bersejarah di Tapak Warisan Dunia UNESCO tersebut (UNESCO, 2000).

Gambar 1.2: Deretan rumah kedai seperti F.M.S Bar and Restaurant yang terletak di No. 2 Jalan Sultan Idris Shah, Ipoh, Perak antara bangunan bersejarah yang sedang disuaiguna sebagai hotel.

Konsep penyesuaigunaan bangunan bersejarah telah diamalkan di negara-negara maju sejak berdekad lamanya (Latham, 2000; Bridgwood et. al., 2008). Kebanyakan bangunan bersejarah telah disuaiguna dan dijadikan bangunan yang sering menjadi tumpuan pelancong seperti muzium, balai seni lukis, hotel, kedai cenderamata, restoran dan kafe (Marsh, 1983; Highfield, 1987; Ahmad Sanusi Hassan et al., 2008). Kaedah penyesuaigunaan ini didapati dapat menarik tumpuan lebih ramai pelancong ke sesebuah bangunan bersejarah berbanding bangunan baru dan moden. Menurut Alon dan Amos (2009), bangunan bersejarah seringkali memberi pelancong pengalaman yang berbeza daripada pengalaman yang sering diperolehi di pusat pelancongan biasa lain.

Bangunan bersejarah yang telah disuaiguna selalunya mempunyai persekitaran dan keunikan seni bina yang tersendiri (Australia Department of the Environment and Heritage, 2004). Keistimewaaan inilah yang perlu diberi perhatian dan dipulihara kerana keistimewaan yang ada merupakan sebahagian daripada tarikan utama pelancong untuk melawat ke bangunan bersejarah tersebut (Crouch dan Olson, 1981; Fladmark, 1993; Briassoulis dan Straaten, 2000).

Gambar 1.3: Musee du Louvre yang terletak di Paris merupakan contoh pendekatan konsep peyesuaigunaan bangunan bersejarah terbaik dan terkenal di seluruh dunia kerana kompleks bangunan yang dahulunya menempatkan istana diraja kini merupakan sebuah galeri seni yang menempatkan portrait Monalisa hasil karya agung lukisan Leonardo Da Vinci dan menjadi daya tarikan pelancong dari seluruh dunia untuk melawatnya.

Berikutan daripada itu, kini kebanyakan pemilik bangunan dan pemaju hartanah telah mula menyedari kelebihan dan nilai yang terdapat pada bangunan bersejarah sedia ada berbanding keperluan untuk membina bangunan baru (Croci, 2000; Prihatmanti dan Azizi Bahauddin, 2011). Ia dapat dilihat dari segi peningkatan projek penyesuaigunaan bangunan bersejarah pada hari ini. Antara kelebihan penyesuaigunaan bangunan bersejarah kepada ialah penjimatan di dalam kos projek itu sendiri (Zaidar Din, 1990). Walaupun konsep penyesuaigunaan ini telah dijalankan di Malaysia namun kebanyakannya tidak mencapai matlamat yang disasarkan dan kejayaan bagi sesuatu projek penyesuaigunaan bangunan bersejarah adalah sangat minima (Dewan Bandaraya Kuala Lumpur, 1996b). Sehubungan dengan itu adalah sangat penting untuk semua pihak yang bertanggungjawab membantu dalam memberi kesedaran tentang kepentingan penyesuaigunaan bangunan bersejarah, seterusnya mengadaptasikan konsep penyesuaigunaan bangunan bersejarah tersebut (Fawcett ed., 1976; Austin, 1988; Hudson, 2007).

Gambar 1.4: Ibu pejabat George Town World Heritage Incorporated (GTWHI) yang terletak di No. 116 & 118 Lebuh Acheh, George Town, Pulau Pinang merupakan sebuah bangunan bersejarah dan kini telah disuaiguna sebagai pusat pengurusan, pemantauan dan promosi aktiviti warisan di Tapak Warisan Dunia UNESCO George Town, Pulau Pinang.

Malaysia mempunyai banyak peninggalan bangunan bersejarah, namun masyarakat tidak menyedari dan tidak mengambil tahu langsung tentang kewujudan bangunan-bangunan ini. Senario ini berlaku kerana kurangnya pendedahan oleh pihak bertanggungjawab tentang betapa pentingnya bangunan bersejarah terutamanya bagi generasi masa akan datang (Mohamad Tajuddin Mohamad Rasdi, 2004) Secara umumnya, konsep penyesuaigunaan kurang dilakukan ke atas kebanyakan bangunan bersejarah yang terdapat di Malaysia. Galakan perlu diberi bagi memastikan kerja penyesuaigunaan dilakukan dengan lebih produktif bagi memastikan bangunan bersejarah di Malaysia terus kekal digunakan dengan sebaiknya (A Ghafar Ahmad, 2003). Penyesuaigunaan merupakan satu kaedah yang sangat digalakkan untuk dipraktikkan terutama bagi bangunan bersejarah yang banyak terdapat di bandar warisan yang menjadi tarikan pelancong (Badaruddin Mohamed, 2003).

Deretan rumah kedai yang kebanyakannya dibina pada zaman perang dunia kedua mempunyai sejarah dan reka bentuk seni bina tersendiri boleh ditemui dengan mudahnya di Melaka, George Town, Taiping dan Kuching. Selain daripada itu terdapat pelbagai institusi pentadbiran dan rumah agam yang telah dibina pada zaman pemerintahan Jepun dan Inggeris yang masih berdiri teguh hingga hari ini. Bangunan-bangunan bersejarah ini boleh disuaiguna dengan berbagai fungsi baru seperti mengubahsuai sebuah pejabat menjadi rumah kediaman, bangunan industri diubah menjadi pusat pameran, rumah kedai dijadikan kedai atau kafe, istana lama dijadikan muzium, pejabat dijadikan restoran, rumah agam dijadikan hotel dan sebagainya.

Masyarakat kebanyakannya tidak menyedari dan tidak mengambil tahu tentang kewujudan bangunan bersejarah ini. Walaupun konsep penyesuaigunaan ini ada dijalankan, namun kebanyakannya tidak mencapai matlamat yang disasarkan dan kejayaan bagi sesuatu projek suaiguna adalah sangat minima. Walaupun penyesuaigunaan bangunan bersejarah dijalankan bagi penggunaan fungsi baru, namun perlulah mematuhi konsep pemuliharaan bangunan bersejarah terutama sekali jika bangunan tersebut tersenarai didalam senarai bangunan warisan yang diwartakan (Kamaruddin Md. Said, 2006). Setiap kerja penyesuaigunaan yang hendak dilakukan perlu mendapat kebenaran daripada Pihak Berkuasa Tempatan. Setiap permohonan bagi kebenaran menyesuaiguna yang dikemukakan perlulah mematuhi garis panduan pemuliharaan yang telah digariskan. Setiap Pihak Berkuasa Tempatan mempunyai garis panduan yang berbeza bergantung kepada polisi pentadbiran setiap negeri.

Penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town bukan sahaja dapat memastikan bangunan bersejarah tidak pupus, tetapi ia juga mempunyai impak yang lebih besar, meluas dan penting (A Ghafar Ahmad dan Nurwati Badarulzaman, 2001). Antara kelebihannya adalah seperti berikut:
1.     Memulihara bangunan bersejarah dan warisan negara untuk kepentingan dan renungan generasi masa hadapan.
2.     Mengurangkan pembinaan bangunan baru dengan mengguna pakai bangunan bersejarah untuk tujuan industri perhotelan negara.
3.     Menarik kedatangan pelancong ke Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town.
4.     Membantu menambah pendapatan penduduk tempatan dan negara melalui industri perhotelan negara.

Gambar 1.5: Rumah Agam Cheong Fatt Tze yang terletak di No. 14 Lebuh Leith, George Town, Pulau Pinang antara contoh bangunan bersejarah yang telah disuaiguna sebagai hotel di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town dan telah memenangi beberapa anugerah seperti Anugerah Seni Bina Kebangsaan Malaysia untuk Pemuliharaan 1995, Anugerah Pemuliharaan Warisan Paling Cemerlang UNESCO 2000, Anugerah Cemerlang Tarikan Pelancong Terbaik 2003 dan Anugerah Kecemerlangan Usaha Pemeliharaan Kebudayaan ASEAN 2004.

Aktiviti penyesuaigunaan bangunan bersejarah kadang kala boleh menyebabkan kemudaratan kepada bangunan bersejarah jika pelaksanaannya tidak selaras dengan prinsip-prinsip pemuliharaan dan pendekatan yang betul (Pickard, 2000). Ini adalah kerana bangunan itu bukan sahaja akan terjejas dari segi keaslian, kehilangan nilai, tetapi yang lebih malang bangunan bersejarah akan mengalami kerosakan, hilang upaya kekal atau musnah (Collings, 2004; Kahya et. al., 2004; D’Ayala dan Wang, 2006). Selain daripada memastikan sesebuah bangunan bersejarah terpulihara daripada kemusnahan, penyesuaigunaan bangunan bersejarah juga banyak membantu industri pelancongan sesebuah negara (Herbert, 1995; ICOMOS-UK, 1995). Di Malaysia sendiri, kedatangan pelancong ke sesebuah bangunan bersejarah banyak dipengaruhi oleh fungsi baru sesebuah bangunan. Kebanyakan pusat tumpuan pelancong mengambil inisiatif menyesuaiguna bangunan bersejarah menjadi sebuah muzium, galeri seni, pusat pentadbiran kerajaan, restoren, pusat jualan cenderamata, pejabat dan berbagai fungsi lain. Penyesuaigunaan bangunan bersejarah yang berjaya terutamanya di bandar warisan memberi banyak kelebihan kepada bandar tersebut dari segi pulangan ekonomi yang tinggi kepada pelbagai pihak seperti agen pelancongan, operator pelancongan dan pemilik premis sendiri (Abdul Kadir Hj. Din, 2001).

Di samping itu, penyesuaigunaan yang dapat menarik kedatangan ramai pelancong ke dalam negara akan memangkin ekonomi negara (Wan Nuryanti, 1997). Sektor pelancongan merupakan penyumbang kedua tertinggi selepas sektor pembuatan di Malaysia (Norma Abdul Latip, 2003). Pickard (1996) dan Orbasli (2000) bersependapat bahawa sektor pelancongan merupakan penyumbang ekonomi kepada bandar atau pusat sejarah. Penyesuaigunaan bangunan bersejarah yang berjaya memenuhi kehendak sektor pelancongan dapat memberi pulangan yang baik kepada hotel, kedai, perniagaan dan secara positifnya menyokong sektor pelancongan negara (Hanna, 1999).

Merujuk kepada Kementerian Pelancongan Malaysia melalui Utusan Malaysia, (2009), pihak kementerian telah mensasarkan seramai 24 juta orang pelancong datang ke Malaysia pada 2010. Ia diharap dapat membantu dalam menjana ekonomi negara. Selama ini, kedatangan pelancong ke Malaysia adalah atas tarikan karnival eko-pelancongan dan karnival membeli belah yang dijalankan sebanyak empat kali setahun oleh kerajaan (Malaysia Association of Hotels, 2011). Sesuatu perlu dilakukan bagi memastikan sumber warisan sedia ada seperti bangunan bersejarah dan bandar warisan menjadi tarikan utama kedatangan pelancong ke Malaysia (Dasimah Omar, 1990). Amat merugikan sekiranya aset warisan negara seperti bangunan bersejarah tidak digunakan sepenuhnya sebagai salah satu tarikan pelancongan seperti mana yang dilakukan di kebanyakan negara luar lain (Raja Norashekin Raja Othman, 2003). Sejak Melaka dan George Town mendapat pengiktirafan UNESCO sebagai Tapak Warisan Dunia pada 7hb Julai 2008, kehadiran pelancong ke negara ini telah bertambah (Jabatan Warisan Negara, 2008). Faktor warisan budaya dan bangunan bersejarah yang terdapat di kedua buah bandar warisan ini merupakan tarikan utama pelancong ke kedua buah bandar tersebut.

Gambar 1.6: Banda Hilir, Melaka yang telah disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia oleh Agensi Pertubuhan Pendidikan, Sains dan Kebudayaan PBB (UNESCO) pada 7hb. Julai 2008 telah menggalakkan lagi industri pelancongan warisan di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka khususnya dan seluruh negara umumnya.

1.2       Penyataan Isu dan Masalah
Penyelidikan selalunya dijalankan atas pelbagai isu dan masalah tertentu. Penyelidikan ini dijalankan setelah didapati terdapat empat isu atau masalah utama yang sering berlaku pada bangunan bersejarah di Malaysia iaitu:
1.     Kerja penyesuaigunaan yang dilakukan menyebabkan bangunan bersejarah sedia ada kehilangan keaslian atau ‘authenticity’ dari sudut reka bentuk seni bina dan bahan binaan.
2.     Penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel melibatkan pengubahsuaian elemen yang drastik berbanding menyesuaiguna bangunan dengan fungsi lain.
3.     Penyesuaigunaan bangunan bersejarah yang dilakukan terutamanya di bandar yang telah disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO, tidak mematuhi prinsip pemuliharaan yang telah digariskan oleh Pihak Berkuasa Tempatan dan piagam antarabangsa.
4.     Bangunan bersejarah tidak digunakan sebaiknya sebagai aset dan daya tarikan di dalam industri perhotelan dan pelancongan warisan negara yang merupakan antara sumber utama penjana ekonomi negara.

Gambar 1.7: Star Lodge Hotel yang terletak di No. 43 Lebuh Muntri, George Town, Pulau Pinang antara contoh bangunan warisan yang telah disuaiguna sebagai hotel tetapi tidak mematuhi prinsip pemuliharaan yang betul dengan menggunakan bahan binaan baru dan reka bentuk seni bina moden pada elemen bangunannya.

1.3       Sorotan Penyelidikan Terdahulu
Penyesuaigunaan bangunan bersejarah di Tapak Warisan Dunia UNESCO merupakan satu isu yang masih baru dan belum diterokai dengan mendalam oleh kebanyakan penyelidik apatah lagi apabila penyelidikan yang dijalankan lebih menjurus kepada penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel. Walau bagaimanapun A Ghafar Ahmad dan Nurwati Badarulzaman (2001) telah menjalankan penyelidikan berkaitan sektor perhotelan yang bercirikan warisan seni bina di Malaysia. Namun fokus penyelidikan tersebut lebih menjurus ke arah aspek ekonomi berbanding melihat kerja penyesuaigunaan yang dilakukan oleh hotel warisan yang diselidik. Selain daripada penyelidikan yang telah dijalankan, didapati tidak terdapat penyelidikan lain yang menyelidik dengan terperinci berkaitan penyesuaigunaan bangunan besejarah di Malaysia.

Terdapat beberapa penyelidikan yang telah dijalankan oleh beberapa penyelidik namun tidak khusus kepada kerja penyesuaigunaan tetapi menjurus kepada kerja-kerja yang melibatkan bangunan bersejarah dan Tapak Warisan Dunia UNESCO. Penyelidikan-penyelidikan yang telah dijalankan setiap satunya memberi fokus yang berlainan dan ini memberi kelebihan dan banyak membantu penyelidik di dalam menjalankan penyelidikan ini. Begitu juga dengan beberapa penyelidikan yang dijalankan pada peringkat Doktor Falsafah yang menyentuh berkenaan pemuliharaan bangunan bersejarah. Antaranya telah dihasilkan oleh Siti Norlizaiha Harun (2004) yang mana penyelidikannya bertajuk ‘Amalan Kerja Pemuliharaan Bangunan Bersejarah di Malaysia’, memberi penumpuan kepada amalan praktis kerja pemuliharaan bangunan bersejarah di Malaysia. Hasil daripada penyelidikannya, beliau telah menggariskan panduan kepada pengamal-pengamal praktis pemuliharaan dan menggariskan amalan kerja terbaik yang boleh dijalankan bagi kerja pemuliharaan bangunan bersejarah. Fokus penyelidikan beliau ialah untuk membantu pengamal praktis pemuliharaan di Malaysia untuk menjalankan kerja pemuliharaan yang teratur dan berkesan.

Peyelidikan yang dijalankan oleh A Ghafar Ahmad (1993) bagi peringkat Doktor Falsafah bertajuk ‘Conservation of British Colonial Buildings in Malaysia Built Between 1800-1930’ telah memberi penumpuan kepada pemuliharaan Bangunan Kolonial yang dibina sekitar tahun 1800-1930. Di dalam penyelidikannya, beliau lebih menumpukan kaedah pemuliharaan bangunan dari segi teknikal dan menyelidik kerosakan yang berlaku pada bangunan-bangunan tersebut. Penyelidikan beliau banyak membantu pengamal praktis untuk mengenalpasti kerosakan dan langkah membaikinya.

Manakala Yahaya Ahmad (2005) di dalam penyelidikan peringkat Doktor Falsafah beliau ‘Conservation Management of World Heritage Cities in Southeast Asia: Prospectives from Case Studies in Vietnam and the Philippines’ telah mendalami pemuliharaan bandar warisan di Asia. Penyelidikan beliau lebih menjurus kepada pentadbiran pemuliharaan bandar warisan yang telah diiktiraf oleh UNESCO berbanding pemuliharaan bangunan bersejarah. Terdapat juga kajian yang telah dijalankan oleh beberapa individu di peringkat sarjana. Antara penyelidikan tersebut adalah penyelidikan yang dijalankan oleh Kamarul Syahril Kamal (2001) yang mana beliau telah menyelidik mengenai kerosakan yang sering berlaku pada bangunan bersejarah dan Mohamed Yusof Ismail (2003) pula telah menjalankan penyelidikan berkenaan pemulihan bangunan warisan di Malaysia.

Terdapat juga kajian yang dijalankan dan kemudian dibukukan. Antara penyelidikan tersebut ialah kajian yang telah dijalankan oleh Syed Zainol Abidin Idid (1995) dengan kerjasama daripada Badan Warisan Malaysia. Ia merupakan kajian inventori bangunan warisan di Malaysia. Kajian beliau lebih kepada mengenal pasti identiti setiap bandar berdasarkan rupa bentuk bangunan yang terdapat di bandar-bandar tersebut. Beliau menyediakan panduan mengenali warisan rupa bandar disamping memberikan bilangan bangunan warisan yang terdapat di bandar warisan di Malaysia (Badan Warisan Malaysia, 1990b).

Selain daripada penyelidikan berkaitan pemuliharaan bangunan bersejarah terdapat juga beberapa penyelidikan yang telah dijalankan berkaitan pemuliharaan bandar warisan (Khoo Salma Nasution dan Abdur Razzaq Lubis, 1999; Nadiyanty Mat Nayan, 2003). Penyelidikan yang telah dijalankan banyak membantu di dalam menjalankan kajian berkaitan bandar warisan yang telah mendapat pengiktirafan Tapak Warisan Dunia UNESCO yang menjadi tumpuan pelancong ke sesebuah negara. Selain daripada itu, terdapat ramai pihak seperti Rodwell (2006); Schmitt (2008); Ripp et al., (2011); Zancheti dan Hidaka (2011) yang telah membuat penyelidikan berkenaan pemuliharaan bandar warisan dan pengurusannya, namun pendekatan yang diambil oleh pihak-pihak berkenaan lebih kepada bandar-bandar di Eropah yang mana masyarakatnya sangat menghargai warisan mereka. Selain daripada itu terdapat penyelidikan yang dijalankan oleh A Ghafar Ahmad (2004) yang mana membincangkan kaedah untuk memaksimakan tapak warisan sedia ada sebagai pusat pelancongan

1.4       Pembentukan Skop Penyelidikan
Bagi memastikan penyelidikan ini dijalankan dengan lebih berkesan, skop atau had penyelidikan telah ditetapkan pada awal proses penyelidikan dijalan. Ini adalah bagi memastikan penyelidikan dapat dilakukan dengan lebih fokus dalam kitaran skop yang dihadkan. Skop penyelidikan tertumpu kepada bangunan bersejarah yang telah disuaiguna sebagai hotel di dua buah Tapak Warisan Dunia UNESCO iaitu Melaka dan George Town. Ini secara tidak langsung telah mengecilkan lagi skop penyelidikan dan membantu penyelidik memberi tumpuan yang lebih terperinci di dalam analisa yang dilakukan. Penyelidikan ini juga diharap dapat memberikan gambaran dan pemahaman yang lebih luas di dalam isu penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel di Malaysia. Penyelidikan ini akan menitik beratkan perkara-perkara berikut:
1.     Hotel yang terdapat di dalam kawasan Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town sebagai kawasan kajian.
2.     Bangunan bersejarah yang telah disuaiguna sebagai hotel di dalam kawasan kajian.
3.     Tahap kerja penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel yang telah dilakukan di dalam kawasan kajian.
4.     Elemen bangunan yang diubahsuai dan dikekalkan di dalam proses penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel di dalam kawasan kajian.

Gambar 1.8: Salah satu skop yang ditekankan dalam penyelidikan ini iaitu keaslian bahan binaan yang digunakan pada elemen bangunan yang diubahsuai dalam proses penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel seperti pada elemen pintu, tingkap dan hiasan seni bina seperti mana yang ditunjukkan pada Hotel Puri yang terletak di No. 112 & 114 Jalan Tun Tan Cheng Lock, Banda Hilir, Melaka.

1.5       Matlamat dan Objektif Penyelidikan
Objektif penyelidikan ini dijalankan adalah bagi memastikan bangunan bersejarah yang terdapat di dalam kawasan Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town disuaiguna dengan mematuhi prinsip pemuliharaan yang telah digariskan seterusnya digunakan dengan sebaik mungkin sebagai pemangkin di dalam industri pelancongan warisan negara. Objektif utama penyelidikan ini dijalankan adalah:
1.     Untuk mengenalpasti elemen bangunan yang kerap diubahsuai dan dikekalkan dalam kerja penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town.
2.     Untuk menilai tahap penyesuaigunaan yang telah dilakukan ke atas bangunan bersejarah sebagai hotel berdasarkan prinsip pemuliharaan bangunan bersejarah di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town.
3.     Untuk mencadangkan panduan asas bagi menilai tahap penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel berdasarkan prinsip pemuliharaan di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town.

Gambar 1.9: Salah satu matlamat dan objektif penyelidikan iaitu menilai tahap penyesuaigunaan yang telah dilakukan ke atas hotel hasil suaiguna bangunan bersejarah sebagai hotel yang terdapat di dalam kawasan Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town seperti Hotel Cathay yang terletak di No. 15 Lebuh Leith, George Town, Pulau Pinang ini.

1.6       Batasan Penyelidikan
Penyelidikan ini tertumpu kepada bangunan bersejarah sebagai warisan yang perlu dilindungi dan dipulihara. Fokus diberikan ke atas bangunan bersejarah yang telah disuaiguna sebagai hotel di dua buah Tapak Warisan Dunia UNESCO iaitu Melaka dan George Town. Ini secara tidak langsung telah mengecilkan skop penyelidikan dan tumpuan dapat diberikan dengan lebih terperinci di dalam menjalankan penyelidikan ini. Batasan dalam penyelidikan ini menitik beratkan perkara-perkara berikut:
1.     Hanya melibatkan hotel yang terletak di dalam kawasan Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town sebagai kawasan kajian.
2.     Hanya melibatkan bangunan bersejarah yang telah disuaiguna sebagai hotel di dalam kawasan kajian.
3.     Hanya melibatkan elemen bangunan sebagaimana yang telah ditetapkan dalam kerja penyesuaigunaan bangunan bersejarah di dalam kawasan kajian.

Gambar 1.10: Salah satu batasan penyelidikan iaitu hanya hotel yang terletak di dalam kawasan Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town sebagai kawasan kajian seperti Hotel Baba House yang terletak di No. 125 & 127 Jalan Tun Tan Cheng Lock, Banda Hilir, Melaka ini.

1.7       Perancangan Penyelidikan
Perancangan adalah amat penting dalam setiap penyelidikan kerana ia dapat dijadikan sebagai asas rujukan kepada penyelidik untuk menjalankan penyelidikan. Menurut Salkind (2000), perancangan yang disediakan adalah amat penting kerana ia akan memudahkan penyelidikan dibuat bermula dari peringkat untuk mendapatkan tajuk hinggalah ke peringkat penulisan disertasi. Oleh yang demikian, dalam setiap penyelidikan yang dijalankan, selain daripada menentukan batasan penyelidikan yang spesifik, perancangan juga perlu ditentukan pada peringkat awal sebelum sesuatu penyelidikan itu dijalankan (Yin, 2003). Perancangan bertujuan untuk memastikan agar penyelidikan yang dijalankan sentiasa berada dalam bidang dan skop yang ditetapkan dan yang paling penting dapat menghasilkan penemuan yang mana akhirnya dapat menjawab semua matlamat dan objektif penyelidikan yang telah ditetapkan (Mohd Sheffie Abu Bakar, 1987). Perancangan bagi penyelidikan ini ada diterangkan dengan lebih mendalam dalam Bab Lima (Metodologi Penyelidikan). Rajah 1.1 menunjukkan secara ringkas perancangan penyelidikan yang dilaksanakan.

Rounded Rectangle: Bangunan HotelRounded Rectangle: Analisis dan Rumusan DataRounded Rectangle: Penemuan dan KesimpulanRounded Rectangle: Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George TownRounded Rectangle: Kajian KesRounded Rectangle: Kajian RintisRounded Rectangle: Pengumpulan DataRounded Rectangle: Metodologi PenyelidikanRounded Rectangle: Batasan PenyelidikanRounded Rectangle: Matlamat dan Objektif PenyelidikanRounded Rectangle: Pembentukan Skop PenyelidikanRounded Rectangle: Sorotan Penyelidikan TerdahuluRounded Rectangle: Penyataan Isu dan Masalah

Rajah 1.1: Perancangan penyelidikan.

1.8            Organisasi Disertasi
Disertasi ini mengandungi lapan bab keseluruhannya dan didahului dengan bab satu yang merupakan pendahuluan menerangkan tentang isu dan masalah utama berkaitan subjek penyelidikan. Di dalam bab satu juga ada menerangkan secara ringkas mengenai sorotan penyelidikan terdahulu, skop dan objektif penyelidikan. Gambaran penyelidikan secara kasar juga dapat dilihat di dalam bab ini. Bab dua pula menerangkan tentang kajian literatur yang dibuat daripada bahan penulisan seperti buku, majalah, akhbar dan jurnal. Pendapat dan kata-kata dari pelbagai pihak yang pakar dan mahir dalam bidang penyelidikan di ambil sebagai rujukan. Segala penyataan dan teori yang berkaitan dan menyokong penyelidikan ini dimasukkan ke dalam disertasi bagi membantu menguatkan penyelidikan. Bab ini dibahagikan kepada beberapa sub topik bagi memudahkan pemahaman pembaca. Ia dimulakan dengan teori yang berkaitan dengan penyesuaigunaan bangunan bersejarah di dalam dan luar negara. Seterusnya penerangan berkaitan penyesuaigunaan bangunan bersejarah dari sudut kepentingan, kaedah kerja dan sebagainya diterangkan dengan lebih terperinci.

Bab tiga merupakan kesinambungan bagi penyelidikan teoritikal yang telah dijalankan pada bab dua. Namun begitu di dalam bab ini penumpuan telah diberikan terhadap realiti praktikal yang diamalkan dalam kerja penyesuaigunaan di Tapak Warisan Dunia UNESCO. Seterusnya di dalam bab empat telah menerangkan dengan terperinci kaedah penyelidikan yang digunakan sepanjang penyelidikan dijalankan. Semua perkara yang berkaitan dengan proses sepanjang penyelidikan dijalankan bermula dari peringkat pemilihan tajuk penyelidikan sehinggalah penulisan dilakukan, diterangkan secara ringkas dalam bab ini. Manakala di dalam bab lima dan bab enam disertasi ini pula menerangkan secara terperinci kajian kes yang telah dijalankan dalam penyelidikan ini. Kajian kes ini telah dibahagikan kepada dua bahagian yang mana setiap bahagian mewakili Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town. Kajian kes ini menerangkan secara terperinci mengenai empat buah hotel yang dikaji dan analisis yang telah dibuat ke atas setiap satunya.

Bab tujuh merupakan antara bab yang terpenting dalam penyelidikan ini. Di dalam bab ini, setiap data yang telah diperolehi dianalisis dengan terperinci. Setiap analisis yang dilakukan diterangkan dengan bantuan graf dan rajah bagi menampakkan perbandingan bagi setiap data. Seterusnya penemuan hasil dari analisis data yang telah dibuat dibentangkan dalam bab ini. Diikuti dengan bab terakhir iaitu bab lapan yang merupakan kesimpulan dan cadangan bagi keseluruhan penyelidikan yang telah dijalankan.

Di dalam bab lapan, rumusan telah dibuat dan seterusnya penyeldik telah membuat kesimpulan daripada penemuan-penemuan yang ada. Beberapa cadangan yang dirasakan sesuai, dikemukakan bagi tujuan penambahbaikan kaedah penyesuaigunaan sedia ada. Selain daripada itu, cadangan kaedah penilaian ke atas penyesuaigunaan bangunan bersejarah sebagai hotel juga telah disertakan sebagai rujukan untuk menilai tahap penyesuaigunaan yang dilakukan terhadap bangunan bersejarah. Daripada penyelidikan yang dijalankan juga, telah menghasilkan beberapa cadangan tajuk penyelidikan lanjutan yang dirasakan sesuai dijalankan pada masa hadapan. Diharap, melalui penyusunan disertasi ini dapat memberi gambaran yang lebih jelas kepada pembaca tentang penyelidikan yang dijalankan. Rajah 1.2 menunjukkan ringkasan organisasi disertasi yang dilaksanakan.

Rajah 1.2: Ringkasan organisasi disertasi.

1.9  Rumusan
Penyesuaigunaan bangunan bersejarah di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town merupakan satu tugas yang amat sukar. Kerja-kerja penyesuaigunaan yang dilakukan perlulah mematuhi akta dan peruntukan undang-undang yang menjaga bangunan bersejarah terutama sekali bagi bangunan bersejarah yang telah diwartakan di bawah Akta Warisan Kebangsaan 2005. Akta ini digubal bagi memastikan bangunan bersejarah dipulihara dari dirosakkan atau diubah dengan sewenang-wenangnya. Walaupun konsep penyesuaigunaan dibenarkan dilakukan pada bangunan bersejarah yang terletak di dalam Zon Pemuliharaan Tapak Warisan Dunia UNESCO, namun kepentingan prinsip pemuliharaan perlulah dititik beratkan bagi mengelak berlakunya banyak perubahan dari sudut reka bentuk seni bina dan bahan binaan yang digunakan pada bangunan bersejarah tersebut.

Penyesuaigunaan bangunan bersejarah merupakan antara kaedah terbaik di dalam memastikan bangunan bersejarah boleh terus digunakan tanpa perlu melakukan pembinaan baru. Kurangnya kesedaran masyarakat terhadap nilai sesebuah bangunan bersejarah menyebabkan keutamaan lebih diberikan kepada pembinaan bangunan baru yang berorientasikan kemodenan dengan meminggirkan bangunan bersejarah sedia ada. Namun begitu, pendekatan kerja penyesuaigunaan bangunan bersejarah di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town perlulah mengikut prinsip pemuliharaan yang betul bagi memastikan bangunan bersejarah benar-benar terpulihara sebagaimana bangunan asalnya. Perhatian yang lebih khusus perlu diberi oleh semua pihak bagi memastikan negara tidak akan kehilangan bangunan bersejarah yang masih ada hari ini. Penyelidikan ini diharap dapat memberi kesedaran dan sumbangan dalam mengembangkan ilmu pengetahuan berkaitan penyesuaigunaan bangunan bersejarah di Tapak Warisan Dunia UNESCO Melaka dan George Town khususnya dan Malaysia amnya.